Een assistent doet je werk. Goed onderwijs laat je het zelf doen.
AI kan studenten het denkwerk uit handen nemen, of ze verder laten denken dan ze in hun eentje komen. Ik werk met docententeams aan dat tweede. Praktisch, in je eigen lessen en opdrachten, en vanuit mijn eigen lespraktijk.
Opleidingsmanagers, teamleiders en docententeams
Je herkent waarschijnlijk een van deze drie. Je team heeft sessies gehad over wat AI allemaal kan, en in de lessen is er daarna weinig veranderd. Of docenten gebruiken AI voor hun eigen voorbereiding, maar durven er niet mee te werken als de studenten erbij zitten. Of er ligt een net stuk over AI in de opleiding, terwijl geen enkele opdracht is aangepast.
Dat komt niet doordat je docenten niet willen. Het komt doordat kennis over AI iets anders is dan een les waarin studenten er beter van worden.
Wat ik bedoel met beter leren
De meeste discussies over AI gaan over wat het van je overneemt. Dat is ook precies waar het misgaat: de eerste versie is in twee minuten klaar, de student levert in, en het leren is eruit gehaald. Het kan ook andersom. Drie manieren waarop ik het in mijn eigen onderwijs gebruik.
AI die doorvraagt in plaats van antwoordt
Een student die zijn eerste antwoord moet verdedigen tegen iets dat blijft doorvragen, komt verder dan een student die een antwoord voorgeschoteld krijgt. Ik bouwde daarvoor een tool waarmee studenten literatuur verwerken. Die geeft geen samenvatting, die stelt de vervolgvraag.
AI die laat zien wat studenten zelf niet zien
Studenten schrijven in hun portfolio dat ze beter zijn gaan communiceren. Dat is een claim, geen bewijs. In een sessie met docenten bouwden zij de persona’s van hun eigen studenten en legden daar hun eigen feedback naast. Wat ze dachten dat er stond en wat de ander las, bleek niet hetzelfde.
AI die meer oefening geeft dan jij kunt geven
Een lastig gesprek oefen je één keer per les met de docent erbij. Met een tegenspeler die niet moe wordt, kan het vijf keer. Ook een zelfgemaakte bingo-app in de les deed dat werk: studenten waren actiever en scherper dan na een uur theorie.
De vraag in een opdracht is dus niet of AI mag. De vraag is of de student aan het eind meer kan dan aan het begin.
Vijf vragen die in elke opleiding op tafel liggen
Dit zijn de vragen die ik in elk docententeam hoor, met het antwoord dat ik erop geef.
Hoe weet ik of een student het zelf heeft gemaakt?
Dat weet je niet zeker, en detectiesoftware doet dat nog niet, of maar beperkt. De vraag die wel werkt is een andere: wat zie ik deze student doen waar ik bij ben? Een opdracht waarin het denken zichtbaar wordt, vertelt je meer dan een controle achteraf. Het scheelt ook tijd, want je zit niet meer te speuren wie wat geschreven heeft.
Mogen studenten AI gebruiken bij deze opdracht?
Dat hangt af van wat je wilt dat ze leren. Gaat de opdracht over analyseren, dan is AI die de analyse maakt een probleem. Gaat hij over kiezen, dan mag AI de vijf alternatieven aandragen waar de student uit kiest en zijn keuze verdedigt. Dus geen regel voor de hele opleiding, maar een keuze per opdracht, en die keuze leg je uit.
Onze docenten hebben hier geen tijd voor.
Klopt, en dat is een reden om anders te beginnen. We bouwen in de sessie zelf iets dat je de week erna gebruikt, in plaats van een plan dat er nog bij komt. Het eerste dat we aanpakken levert meestal tijd op, zoals de eerste ronde feedback op concepten.
Wat als de tools over een jaar heel anders zijn?
Dat zijn ze ook. Daarom gaat het werk over je opdracht en je begeleiding, niet over de knoppen van één programma. Wat je in een werkplaats bouwt, blijft staan als de tool verdwijnt.
Moeten wij iets met AI-geletterdheid, en is dat verplicht?
Er geldt al iets, en het is kleiner dan je denkt. Sinds 2 februari 2025 moeten organisaties die AI gebruiken zorgen voor AI-geletterdheid bij de mensen die ermee werken, en een opleiding valt daaronder. Sinds de wijziging van de AI-verordening die op 27 juli 2026 in werking trad, is die eis zachter geformuleerd: je moet maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen, geen niveau garanderen. De zwaardere regels voor systemen die over toelating of beoordeling gaan, zijn verschoven naar 2 december 2027. De transparantieplicht geldt wel vanaf 2 augustus 2026: als iemand met AI praat of AI-materiaal krijgt, moet dat duidelijk zijn.
Praktisch: je hoeft geen certificaat te halen. Je moet kunnen laten zien dat je er iets aan doet, en weten waar in je opleiding AI beslissingen raakt die over studenten gaan.
Vier manieren om te beginnen
Hoe AI studenten scherper maakt in plaats van luier
Een verhaal over wat er nu kan, met voorbeelden uit mijn eigen lessen en met wat er misging. Goed als opening van een studiedag of teamdag, en de makkelijkste manier om een team op gang te krijgen.
Duur: 30 tot 60 minuten · Los te boeken · NL en EN
Een dagdeel waarin je team een opdracht ombouwt
We beginnen met een korte presentatie, zodat iedereen hetzelfde beeld heeft. Daarna pakt iedere docent een opdracht die binnenkort op het rooster staat en bouwt hem zo om dat studenten er meer van leren. Je weet aan het eind van de dag wat je maandag doet en waaraan je ziet of het werkt.
Duur: een dagdeel · Op locatie · Met je eigen materiaal
Meerdere sessies, met de les ertussen
Docenten proberen het uit in hun eigen vak. De sessie daarna kijken we wat studenten ermee deden en of ze er verder mee kwamen, en scherpen we aan. Zo wordt het onderdeel van het onderwijs in plaats van een pilot die doodbloedt.
Duur: enkele maanden · Team of vakgroep
AI in je leerlijn en je toetsing
Wat leren studenten wanneer, waar mag AI het werk doen en waar juist niet, en wat vraag je in een opdracht zodat het denken bij de student blijft. Keuzes die je kunt uitleggen aan studenten, docenten en de examencommissie.
In overleg · Opleiding of domein
Een presentatie voor een groter publiek, op een conferentie of onderwijsdag? Kijk bij Bas als spreker over AI in het onderwijs.
Niet beleren, maar realiseren
De meeste sessies over AI laten zien wat er kan. Daar verandert weinig van, want het probleem in een opleiding is niet gebrek aan voorbeelden. Het is dat niemand tijd heeft om ze te vertalen naar de les van volgende week.
Dus doen we dat vertalen tijdens de sessie. We pakken jouw opdracht, jouw beoordelingsformulier, jouw feedbackronde, en bouwen daar iets werkends omheen. Alles wat ik meeneem heb ik eerst zelf in de les gebruikt, en ik vertel erbij wat er nog niet aan werkt.
Vanuit de eigen lespraktijk
- Docent Communicatie aan Hogeschool Inholland, waar ik werk aan AI-geletterdheid
- Auteur van Mastering Student Reflection and Feedback
- Meer dan vijftien jaar spreker en trainer, in Nederland en internationaal
Veel mooie sprekers, maar Bas van den Beld was echt een klasse apart. Hij liet onze lichting eindelijk het vak begrijpen. Gewoon door de juiste onderwerpen te kiezen en te communiceren zonder wolligheid. Een verademing.
Plan een verkennend gesprek.
Dertig minuten. Jij vertelt wat er speelt in je opleiding, ik zeg wat ik zie en of ik de juiste ben.